Tsohon Mataimakin Shugaban Najeriya, Atiku Abubakar, ya bukaci a dakatar da yarjejeniyar Kamfanin Man Fetur na Najeriya (NNPC Ltd.) nan take da kamfanonin China don sake bude matatun mai na Port Harcourt da Warri.
Atiku ya bayyana hakan ne a cikin wata sanarwa da mai magana da yawunsa, Phrank Shaibu ya fitar a ranar Juma'a.
Ku tuna cewa NNPCL kwanan nan ta sanar da haɗin gwiwa da kamfanonin China biyu, Sanjiang Chemical Company Limited da Xingcheng (Fuzhou) Industrial Park Operation and Management Co. Ltd., don sake bude matatun mai na Najeriya.
Da yake mayar da martani, Atiku ya bayyana yarjejeniyar a matsayin wani babban caca mai hatsari ga makomar tattalin arzikin Najeriya, yana zargin gwamnatin Tinubu da yunkurin jinginar da kadarorin kasa masu mahimmanci ta hanyar shirye-shiryen da ba su da tabbas, rashin gaskiya, da kuma alhakin kasa.
“Abin mamaki ne kuma abin kunya ne cewa bayan ɓatar da sama da dala biliyan 2.5 kan badakalar gyaran matatun mai marasa iyaka, NNPC ta sake neman 'yan Najeriya su amince da wani gwaji da aka gina akan sirri da ƙwarewa mai tambaya,” in ji Atiku.
Atiku ya lura cewa Sanjiang Chemical, duk da cewa kamfanin man fetur ne na gaskiya, amma a zahiri kamfanin kera sinadarai ne masu inganci wanda ya ƙware a fannin surfactants, ethylene oxide, methanol-to-olefins, da kuma sarrafa hydrocarbon mai sauƙi - ba tace mai ba.
"Babu wata shaida da ake da ita a fili a ko'ina a duniya da ke nuna cewa Sanjiang ta taɓa gina, sarrafa, ko kuma gudanar da cikakken matatar mai mai girman da sarkakiyar matatun mai na Port Harcourt ko Warri.
"Sarrafa abubuwan da aka samo daga man fetur ba iri ɗaya bane da gudanar da matatun mai na ƙasa da suka tsufa wanda shekaru da dama suka shuɗe," in ji Atiku.
Haka kuma, Atiku ya ce kamfanin China na biyu, Xingcheng (Fuzhou) Industrial Park Operation and Management Co. Ltd., da alama ba shi da wata ƙwarewa ta musamman a fannin injiniyan mai, ayyukan matatun mai, ko sarrafa hydrocarbon.
"Game da kowace tarihin kamfanoni da masana'antu, Xingcheng ainihin kamfani ne na kula da wuraren shakatawa da kayayyakin more rayuwa - daidai yake da miƙa sashin kulawa ta gaggawa na asibiti ga mai haɓaka gidaje kawai saboda suna iya gina gine-gine," in ji sanarwar.
Ya ƙara da cewa ya ƙara dagewa kan dalilin da yasa Gwamnatin Tarayya da NNPC za su kauce wa injiniyan matatun mai da kamfanonin EPC da aka kafa a duniya waɗanda ke da bayanan da aka tabbatar, kawai don su amince da ƙungiyoyi waɗanda asalinsu ya haifar da tambayoyi fiye da amincewa.
Tsohon mataimakin shugaban ƙasa ya yi gargaɗin cewa gwamnatin Tinubu tana fuskantar barazanar mayar da matatun mai na Najeriya zuwa wani mummunan rami mai tsada na alkawuran da suka gaza, gwaje-gwaje marasa tsari, da kuma mu'amala marasa tsari.
"Ba za a yarda da cewa bayan shekaru da dama na zamba na gyara gyaran fuska, asarar biliyoyin daloli, da kuma maimaita karya game da aikin matatun mai, yanzu ana gaya wa 'yan Najeriya su yi bikin yarjejeniyar fahimtar juna da aka sanya wa hannu da kamfanonin da ƙwarewarsu ba ta dace da gaskiyar fasaha na gyaran matatun mai ba.
"Bai kamata 'yan Najeriya su bar irin waɗannan mutanen da suka lalata matatun mai ta hanyar rashin ƙwarewa da cin hanci da rashawa su ɓoye a bayan haɗin gwiwar China don ci gaba da zagayar yaudara ba," in ji shi.
Saboda haka, Atiku ya buƙaci a buga cikakken sharuɗɗan yarjejeniyar nan take; rahoton bincike na fasaha mai haske kan kamfanonin biyu; bayyana alƙawarin kuɗi da alhakin da ake tsammanin Najeriya za ta ɗauka; shiga gasa a buɗe da ya shafi masu aikin matatun mai na duniya; da kuma cikakken bincike na majalisa kan biliyoyin da aka kashe a baya kan gyaran matatun mai ba tare da sakamako mai ma'ana ba.
"Lokacin da NNPC ta sanya hannu kan yarjejeniyoyi marasa tsari a ƙasashen waje kuma tana tsammanin 'yan Najeriya za su yi tafawa a makance ya ƙare.
"Kadarori na ƙasa ba kayan wasa ba ne don gwajin gwamnati." Matatun mai na Port Harcourt da Warri suna da dabarar da ba za a iya mika su ga rashin tabbas, rashin fahimta, da kuma hasashen kamfanoni ba,” in ji shi.
